صدای کلیک-کلیک ناخنهای بلند حیوان خانگی شما روی سرامیک یا پارکت، تنها یک آلودگی صوتی ساده نیست؛ این صدا زنگ خطری است که به شما میگوید زمان رسیدگی به یکی از مهمترین جنبههای سلامت و رفاه دوست پشمالوی شما فرا رسیده است. کوتاه کردن ناخن سگ و گربه، فعالیتی بسیار فراتر از یک اقدام زیباییشناسانه است؛ این کار یک ضرورت پزشکی و رفتاری است که نادیده گرفتن آن میتواند عواقب جدی برای حیوان به همراه داشته باشد. در این مقاله جامع، به بررسی عمیق اهمیت این موضوع، آموزش گام به گام و ایمن انجام آن و پاسخ به تمام سوالات شما خواهیم پرداخت.
اهمیت کوتاه کردن ناخن سگ و گربه: فراتر از زیبایی
بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی، کوتاه کردن ناخن را کاری دشوار، استرسزا و غیرضروری میدانند. اما واقعیت این است که این غفلت، حیوان شما را در معرض درد، آسیبهای اسکلتی و حتی مشکلات رفتاری قرار میدهد.
تاثیر ناخنهای بلند بر سلامت فیزیکی حیوان
ناخنهای بیش از حد بلند، اولین و مستقیمترین تاثیر خود را بر روی پنجهها و نحوه راه رفتن حیوان میگذارند. زمانی که ناخنها به قدری بلند میشوند که با زمین تماس پیدا میکنند، به انگشتان حیوان فشار وارد کرده و آنها را از موقعیت طبیعی خود خارج میکنند. این وضعیت را میتوان با راه رفتن مداوم روی نوک انگشتان پا مقایسه کرد که بسیار دردناک و خستهکننده است.
عواقب این فشار مداوم عبارتند از:
- درد و ناراحتی مزمن: فشار دائمی روی بستر ناخن و مفاصل انگشتان، باعث ایجاد درد و التهاب میشود.
- تغییر در ساختار اسکلتی: برای کاهش درد، حیوان به تدریج نحوه راه رفتن خود را تغییر میدهد. این امر به مرور زمان میتواند منجر به مشکلات جدیتری مانند آرتروز، آسیب به تاندونها و ناهنجاریهای اسکلتی در مچ، زانو و حتی ستون فقرات شود.
- افزایش خطر شکستگی و عفونت: ناخنهای بلند بیشتر در معرض گیر کردن به فرش، موکت یا شکافها هستند که میتواند منجر به شکستگیهای دردناک و خونریزی شود. زخم باز ناشی از شکستگی، راه را برای عفونتهای باکتریایی هموار میکند.
- فرو رفتن ناخن در بالشتک پنجه: در موارد شدید، به خصوص در گربهها و سگهای مسن، ناخن میتواند به صورت دایرهای رشد کرده و در بالشتک نرم پنجه (پد) فرو رود. این وضعیت بسیار دردناک است و نیاز به مداخله فوری دامپزشکی دارد.
تاثیر بر سلامت رفتاری و روانی
درد مزمن به طور مستقیم بر رفتار حیوان تاثیر میگذارد. سگ یا گربهای که هنگام راه رفتن درد میکشد، ممکن است تمایل خود را به بازی، پیادهروی و فعالیت از دست بدهد و به تدریج دچار بیحوصلگی و افسردگی شود. این حیوانات ممکن است به دلیل درد، هنگام لمس پنجههایشان واکنشهای تدافعی یا پرخاشگرانه نشان دهند.
حفظ سلامت شما و وسایل خانهتان
ناخنهای تیز و بلند میتوانند به طور ناخواسته باعث ایجاد خراشهای عمیق روی پوست شما، به خصوص هنگام بازی شوند. علاوه بر این، آسیب به کفپوشهای چوبی، مبلمان چرمی و پارچهای و فرشها از دیگر نتایج ناخوشایند بلند بودن ناخنهای حیوان خانگی شماست.
تجهیزات ضروری: انتخاب ناخنگیر مناسب
پیش از شروع، تهیه ابزار مناسب اولین و مهمترین گام است. استفاده از قیچی یا ناخنگیر انسانی اکیداً ممنوع است، زیرا ساختار ناخن حیوانات با انسان متفاوت بوده و این ابزارها باعث خرد شدن و ترک خوردن ناخن میشوند.
- ناخنگیر انبری (Plier-style): این مدل که شبیه به یک انبردست کوچک است، برای سگهای متوسط تا بزرگ با ناخنهای ضخیم بسیار مناسب است. قدرت اهرمی بالایی دارد و برشی تمیز ایجاد میکند.
- ناخنگیر گیوتینی (Guillotine-style): در این مدل، یک حلقه وجود دارد که ناخن داخل آن قرار گرفته و یک تیغه با فشردن دسته، آن را قطع میکند. این نوع برای سگهای کوچک تا متوسط و گربهها ایدهآل است.
- سوهان برقی (Grinder): این دستگاه به جای قطع کردن، ناخن را به تدریج سایش میدهد. مزیت بزرگ آن، کاهش ریسک بریدن رگ خونی (کوئیک) و ایجاد لبههای صاف و گرد است. با این حال، صدا و لرزش آن ممکن است برای برخی حیوانات استرسزا باشد.
سایر وسایل مورد نیاز:
- پودر بندآورنده خون (Styptic Powder): این وسیله یک ضرورت مطلق است. در صورتی که به اشتباه رگ خونی ناخن را بریدید، مقداری از این پودر به سرعت خونریزی را متوقف میکند.
- تشویقیهای خوشمزه: برای ایجاد یک تجربه مثبت و تشویق حیوان به همکاری، همراه داشتن تشویقیهای مورد علاقه او ضروری است.
- چراغ قوه یا نور مناسب: برای دیدن بهتر ساختار ناخن، به خصوص در ناخنهای تیره، نور کافی حیاتی است.
راهنمای عملی کوتاه کردن ناخن سگ
فرآیند کوتاه کردن ناخن باید در محیطی آرام و با صبر و حوصله انجام شود. هدف، تبدیل این تجربه به یک خاطره مثبت برای سگ شماست.
مرحله اول: آمادهسازی و ایجاد یک تجربه مثبت
سگ خود را از سنین پایین به لمس پنجههایش عادت دهید. روزانه و در حین نوازش، به آرامی پنجههای او را لمس کرده و انگشتانش را از هم باز کنید. اجازه دهید ناخنگیر را بو بکشد و آن را با یک اتفاق خوب (دریافت تشویقی) مرتبط سازد.
مرحله دوم: شناسایی رگ خونی (کوئیک)
درون ناخن سگ، یک رگ خونی و عصب به نام کوئیک (Quick) وجود دارد. بریدن این قسمت بسیار دردناک است و باعث خونریزی میشود.
- ناخنهای روشن: در ناخنهای سفید یا روشن، کوئیک به صورت یک رگه صورتیرنگ قابل مشاهده است. شما باید چند میلیمتر جلوتر از این رگه را کوتاه کنید.
- ناخنهای تیره: تشخیص کوئیک در ناخنهای سیاه بسیار دشوارتر است. در این موارد، باید با احتیاط فراوان و به صورت لایههای نازک کوتاه کنید. پس از هر برش، به مقطع ناخن نگاه کنید. وقتی به یک نقطه تیره در مرکز مقطع سفیدرنگ ناخن رسیدید، به کوئیک نزدیک شدهاید و باید متوقف شوید.
مرحله سوم: روش صحیح کوتاه کردن
- پنجه سگ را محکم اما با ملایمت در دست بگیرید. انگشت شست خود را روی بالشتک انگشت و انگشت اشاره را روی بالای انگشت قرار دهید تا کنترل بیشتری داشته باشید.
- ناخنگیر را با زاویه ۴۵ درجه نسبت به نوک ناخن قرار دهید.
- تنها نوک تیز و انتهایی ناخن را کوتاه کنید. به یاد داشته باشید: کوتاه کردن مقدار کم در فواصل زمانی کوتاهتر، بسیار بهتر از کوتاه کردن مقدار زیاد در یک جلسه است.
- پس از هر ناخن، سگ خود را با لحنی آرام تشویق کرده و یک تشویقی به او بدهید.
نکات ویژه برای گرفتن ناخن گربه
گرفتن ناخن گربه کمی متفاوت است، زیرا ناخنهای آنها قابل جمع شدن هستند.
- هرگز سعی نکنید گربه را به زور نگه دارید. زمانی را انتخاب کنید که گربه آرام و خوابآلود است، مثلا زمانی که روی پای شما لم داده است.
- به آرامی پنجه او را در دست گرفته و با انگشت شست و اشاره، بالشتک پنجه را فشار دهید تا ناخنها بیرون بیایند.
- ناخن گربه معمولاً شفاف است و رگ خونی صورتیرنگ به وضوح دیده میشود. تنها قسمت تیز و قلابمانند نوک ناخن را کوتاه کنید و فاصله ایمن را با رگ خونی حفظ نمایید.
- هدف اصلی از کوتاه کردن ناخن گربه، کند کردن نوک تیز آن برای جلوگیری از آسیب به وسایل و ایجاد خراش است، نه کوتاه کردن زیاد آن. اسکرچر (خراشنده) همچنان ابزار اصلی گربه برای مراقبت طبیعی از ناخنهایش است.
زمانبندی مناسب برای کوتاه کردن ناخن
یک قانون کلی خوب این است که اگر صدای کشیده شدن ناخنهای حیوان را روی سطوح سخت میشنوید، زمان کوتاه کردن آنها فرا رسیده است.
- برای سگها: معمولاً هر ۳ تا ۴ هفته یکبار نیاز به کوتاه کردن ناخن دارند. این زمانبندی به نژاد، رژیم غذایی و میزان فعالیت آنها (سگهایی که روی آسفالت پیادهروی میکنند ناخنهایشان به طور طبیعی بیشتر سابیده میشود) بستگی دارد.
- برای گربهها: گربههای داخل خانه معمولاً هر ۲ تا ۳ هفته یکبار به کوتاه کردن ناخن نیاز دارند.
اگر در انجام این کار مهارت ندارید یا حیوان شما همکاری نمیکند، بهتر است از یک دامپزشک یا آرایشگر حرفهای حیوانات (گرومر) کمک بگیرید. آنها میتوانند این کار را به سرعت و با کمترین استرس برای حیوان شما انجام دهند.
سوالات متداول درباره کوتاه کردن ناخن سگ و گربه
در این بخش به ۵ سوال پرتکرار که ممکن است برای شما پیش بیاید پاسخ میدهیم.
۱. اگر به اشتباه رگ خونی ناخن (کوئیک) را بریدم چه کار کنم؟اولین و مهمترین کار حفظ خونسردی است. واکنش مضطرب شما، حیوان را بیشتر میترساند. به آرامی مقداری پودر بندآورنده خون را مستقیماً روی نوک ناخن در حال خونریزی فشار دهید و برای ۳۰ ثانیه نگه دارید. این پودر به سرعت خونریزی را متوقف میکند. اگر به این پودر دسترسی ندارید، میتوانید از نشاسته ذرت یا آرد نیز به عنوان جایگزین موقت استفاده کنید.
۲. سگ من از ناخنگیر به شدت میترسد، راه حل چیست؟این مشکل رایجی است. راه حل در حساسیتزدایی تدریجی و شرطیسازی مثبت نهفته است. برای چند روز، فقط ناخنگیر را به سگ نشان دهید و بلافاصله یک تشویقی بسیار خوشمزه به او بدهید. سپس، ناخنگیر را به پنجهاش نزدیک کنید (بدون کوتاه کردن) و دوباره تشویقش کنید. این فرآیند را تا جایی ادامه دهید که سگ اجازه دهد ناخنگیر با ناخنش تماس پیدا کند. در نهایت، فقط یک ناخن را کوتاه کنید و جلسه را با تشویق فراوان به پایان برسانید. استفاده از سوهان برقی نیز میتواند گزینهای مناسب برای سگهای مضطرب باشد.
۳. آیا سوهان برقی (گریندر) بهتر از ناخنگیر است؟هیچکدام برتری مطلقی ندارند و انتخاب به حیوان شما بستگی دارد. سوهان برقی ریسک بریدن رگ خونی را به شدت کاهش میدهد و لبههای صافی ایجاد میکند، اما صدا و لرزش آن ممکن است برای برخی حیوانات ناخوشایند باشد. ناخنگیر سریعتر است اما نیاز به دقت بیشتری دارد. میتوانید هر دو را امتحان کنید تا ببینید حیوان شما با کدام یک راحتتر است.
۴. از چه سنی میتوانم ناخن توله سگ یا بچه گربه را کوتاه کنم؟به محض اینکه حیوان خانگی جدید خود را به خانه آوردید، فرآیند عادت دادن او به لمس پنجهها را شروع کنید. معمولاً از حدود ۸ تا ۱۲ هفتگی میتوانید اولین جلسه کوتاه کردن ناخن را به صورت بسیار مختصر و مثبت انجام دهید. هدف اصلی در این سن، نه کوتاه کردن زیاد، بلکه ایجاد یک عادت و تجربه خوب برای آینده است.
۵. آیا ناخن گربههایی که به بیرون از خانه دسترسی دارند هم نیاز به کوتاهی دارد؟معمولاً کمتر. گربههایی که بیرون میروند، از طریق بالا رفتن از درختان و راه رفتن روی سطوح مختلف، ناخنهای خود را به طور طبیعی کوتاه و تیز نگه میدارند. با این حال، همچنان بررسی منظم پنجههای آنها ضروری است تا مطمئن شوید ناخنها بیش از حد بلند نشده یا شکسته و عفونی نشده باشند. کوتاه کردن نوک تیز ناخنها میتواند از گیر کردن آنها به سطوح و ایجاد آسیب جلوگیری کند.
